Жирито за награди за овогодинешното Венециско биенале поднесе оставка, само девет дена пред отворањето на изложбата, по гневот околу неговата одлука да ги исклучи уметниците од земјите обвинети за злосторства против човештвото од добивање награди, пренесува Њујорк Тајмс.
Во кратко соопштение објавено на уметничката веб-страница e-flux, петчленото жири едноставно изјави дека поднело оставка „како признание“ за своето соопштение од 23 април дека нема да доделува награди на уметници од земји чии лидери се под истрага на Меѓународниот кривичен суд.
Жирито не спомена ниедна земја по име во ниту едното соопштение, но Меѓународниот кривичен суд издаде налог за апсење на премиерот Бенјамин Нетанјаху и неговиот поранешен министер за одбрана, Јоав Галант, по обвиненија за воени злосторства за дејствијата на Израел во Газа.
Судот, исто така, издаде налог за апсење на претседателот Владимир Путин од Русија по обвиненија за воени злосторства во Украина, но вревата околу забраната се фокусираше главно на Израел.
Во неделата, израелското Министерство за надворешни работи во соопштение на X изјави дека исклучувањето на израелските уметници „го трансформирало Биеналето од отворен уметнички простор на слободни, безгранични идеи во спектакл на лажна, антиизраелска политичка индоктринација“.
Белу-Симион Фаинару, скулптор кој го претставува Израел оваа година, претходно оваа недела изјави дека се консултирал со адвокати за забраната на жирито. Во среда, италијанскиот министер за култура го повика Фаинару за да ја изрази својата поддршка за израелскиот уметник, според соопштението за медиумите.
Членовите на жирито не одговорија веднаш на барањата за коментар во четврток, но портпаролката на Биеналето ги потврди нивните оставки во кратка изјава.
Фаинару, 66, во едно интервју изјави дека е среќен што жирито се повлече. „Нивната одлука ме дискриминираше врз расна основа“, рече тој.
„Јас сум уметник и имам еднакви права и не можам да бидам суден според тоа што сум припадник на земја или раса“, додаде Фаинару: „Треба да бидам суден само според квалитетот и пораката на мојата уметност“.
Фаинару рече дека првичната одлука на жирито го потсетила на постапките преземени против неговиот татко во Романија за време на Втората светска војна. Во тоа време, рече Фаинару, на неговиот татко му било забрането да предава на универзитет, а потоа бил испратен во логор за принудна работа три години.
„Не мислев дека ќе ми се случи дискриминација“, рече Фаинару.
Венециското биенале, најважниот настан во уметничкиот свет, се состои од централна групна изложба и повеќе од 100 помали изложби што се одржуваат во национални павилјони. Жирито го доделува престижниот Златен лав на најдобрата национална презентација и ги признава некои уметници од главната изложба.
Панелот што поднесе оставка беше составен од пет куратори: Соланж Оливеира Фаркаш од Бразил, Зои Бат од Австралија, Елвира Дјангани Осе од Шпанија, Марта Кузма од САД и Џована Запери од Италија. Тимот беше избран од кураторот на главната изложба на Биеналето, Којо Куох, која почина ненадејно минатата година и чија изложба ја реализираат нејзините асистенти.
Биеналето во соопштение за медиумите во четврток вечерта соопшти дека оваа година ќе им дозволи на посетителите да гласаат за најдобриот национален павилјон и да доделат награди на уметниците од главната изложба. Победниците ќе бидат објавени на 22 ноември, последниот ден од Биеналето, се додава во соопштението за медиумите.
Откако израелската војска ја нападна Газа по нападот предводен од Хамас во октомври 2023 година, присуството на Израел на Биеналето предизвика контроверзии. Стотици учесници на Биеналето потпишаа петиции со кои ги повикуваат организаторите на настанот да го исклучат Израел. И на последното издание, во 2024 година, претставничката на Израел, Рут Патир, ја затвори својата изложба, велејќи дека нема да ја отвори сè додека не се постигне „договор за прекин на огнот и ослободување на заложниците“.
Учеството на Русија, исто така, донесе раздор
Откако ја започна својата целосна инвазија на Украина во 2022 година, уметниците и кураторот кои требаше да ја претставуваат Русија на изданието таа година се повлекоа. Русија не организираше презентација од тогаш. Оваа година, таа треба да се врати со изложба на која ќе учествуваат претежно неруски уметници, која ќе се одржи само за време на неделата на претпремиерата на Биеналето, од 5 до 8 мај.
Фаинару, кој е роден во Романија за време на авторитарното владеење на Николае Чаушеску, веќе се појави еднаш на Биеналето, претставувајќи ја својата родна земја на изданието во 2019 година. Откако се пресели во Израел во 1970-тите, тој стана главна фигура во уметничкиот свет таму. Минатата година ја доби наградата Израел, највисокото културно признание на земјата.
За Биеналето во 2026 година, Фаинару рече дека ќе ја изложи инсталацијата „Роза на ништожноста“, која ќе вклучува капалка за вода што се користи за наводнување на полињата. Нејзината вода ќе се собира на подот, рече Фаинару, делумно претставувајќи го зближувањето на луѓе од различни заедници.
„Уметноста треба да биде место за разговор едни со други“, рече тој, „а не начин за исклучување“.